Droga Mleczna - nasza Galaktyka  |  Rozmiary i budowa


Droga Mleczna - nasza Galaktyka

Wszystkie gwiazdy, widoczne na nocnym niebie, oraz Słońce należą do naszej Galaktyki, nazywanej niekiedy Drogą Mleczną - od nazwy srebrzystego pasa, obiegającego całe niebo. Nazwa jest prawidłowa, bo jeśli przyjrzymy się Drodze Mlecznej przez np. teleskop lub choćby gołym okiem zauważymy, że tworzy ją ogromna liczba gwiazd, pozornie leżących ciasno jedna obok drugiej. Jest to tylko złudzenie, gdyż w rzeczywistości widzimy po prostu przekrój przez Galaktykę, która ma kształt wielkiego płaskiego dysku z wybrzuszeniem pośrodku (więcej o kształtach galaktyce dowiedz się TUTAJ).

To wybrzuszenie, nazywane jądrem, na nocnym niebie widoczne jest patrząc w kierunku konstelacji Strzelca, to znaczy tam, gdzie Droga Mleczna wydaje się najszersza. Wzrok nasz nie sięga jednak daleko w głąb jądra, ponieważ przysłaniają je gęste obłoki pyłu. Na obszarze dysku gwiazdy skupiają się wzdłuż zakrzywionych linii, tworząc ramiona, wybiegające z jądra. nasza Galaktyka jest jedną z wielu galaktyk spiralnych, jakie istnieją we Wszechświecie i tak jak one wiruje w przestrzeni.

Rys. 1 Fragment Drogi Mlecznej

Badając rozmieszczenie gwiazd i kierunki ich ruchów astronomowie są w stanie wyznaczyć położenie niektórych ramion spiralnych. Pomocne w tym są również radioteleskopy, pozwalające wyznaczyć położenie obłoków wodoru, który zazwyczaj gromadzi się właśnie w ramionach. Najbliżej Ziemi położone są ramiona Oriona, Perseusza i Strzelca. Bliżej jądra znajduje się ramię, widoczne w konstelacji Kilu, a prawdopodobnie istnieje jeszcze jedno, w gwiazdozbiorze Centaura.


Rozmiary i budowa

Nasza Galaktyka co do wielkości jest średnia w porównaniu z innymi znanymi nam galaktykami. Zawiera ona około 100 miliardów gwiazd, a jej średnica wynosi około 100000 lat świetlnych. Średnica jądra sięga mniej więcej 15000 lat świetnych, a grubość samego dysku to zaledwie jakieś 3000 lat świetlnych.

Słońce leży na obszarze dysku, w ramieniu Oriona, mniej więcej 30 000 lat świetlnych od centrum; trzeba aż 225 milionów lat, które nazywa się rokiem kosmicznym, aby wykonało ono pełny obieg całej Galaktyki.

Podobnie jak gwiazdy, również i galaktyki grupują się razem, tworząc gromady galaktyk. Nasza Galaktyka należy do gromady, nazywanej Układem Lokalnym. W jego skład wchodzą nasi najbliżsi sąsiedzi, małe, nieregularne galaktyki, zwane Wielkim i Małym Obłokiem Magellana. Do Układu Lokalnego należy też sławna galaktyka Andromedy, również spiralna lecz nieco większa od naszej.

Rys. 2 Prawdopodobny wygląd Drogi Mlecznej

Pomiędzy dyskiem a jądrem naszej Galaktyki zachodzą zasadnicze różnice. Gwiazdy w dysku są względnie młode i jest wśród nich dość dużo jasnych, błękitnych i białych gwiazd. Wiele z nich powstało jednocześnie, tworząc tak zwane gromady otwarte, których najbardziej znanym przykładem są Plejady w konstelacji Byka. Pomiędzy gwiazdami w dysku znajdują się również liczne obłoki gazu i pyłu, zwane mgławicami; to właśnie w nich rodzą się nowe gwiazdy. Jak się przypuszcza, w mgławicach zawarta jest aż jedna dziesiąta masy całej Galaktyki.

Mgławice zawierają również materię rozproszoną w przestrzeni podczas wybuchów supernowych, kończących żywot starych, masywnych gwiazd. W skład tej materii wchodzi znaczny procent jąder metali, dlatego też nowopowstające gwiazdy zawierają od samego początku ślady tych pierwiastków.

A zatem dysk składa się w większości z młodych i gorących gwiazd, zawierających znaczny procent jąder metali. Astronomowie nazywają je gwiazdami pierwszej populacji.

przygotowano nie z własnej chęci, a na potrzeby lekcji informatyki. 2007r.